Parę kilometrów dzielących

„Parę kilometrów dzielących nas od Dublan odbyłem na wierzchowcu, którego użycie zaproponował mi uprzejmie jego właściciel, podchorąży M. Jadąc na przedzie słyszałem za sobą ożywioną sprzeczkę, jaka wywiązała się między oficerami na temat incydentu w Grzybowicach. Spór przybrał tak głośną formę, że musiałem interweniować w sposób stanowczy ze względu na bezpieczeństwo kolumny.
Podchorąży maszerując obok zabawiał mnie rozmową, z której dowiedziałem się, że jest on synem właścicieli dworu M. pod Nowym Sączem, upamiętnionego przez pobyt Piłsudskiego w roku 1914, podczas jednego z dramatycznych epizodów podhalańskiej kampanii Legionów. Podchorąży wyrósł w tradycjach ułańskich i nie mogąc znieść myśli o rozstaniu się ze swoim ulubionym wierzchowcem, zabranym na wojnę ze wsi rodzinnej, wolał, choć ze strachem, złamać surowe zakazy. Będąc świadom popełnionego wykroczenia, nie śmiał zwrócić się do mnie wcześniej z propozycją użycia wierzchowca, teraz jednak zdobył się na odwagę, widząc moje zmęczenie. Oczywiście, nie mogłem gniewać się na poczciwego chłopca; zresztą, wyznaję szczerze, że ujął mnie podobny dowód tak dobrze znanego mi sentymentu, który po wsze czasy wiązał polskiego ułana z jego koniem niby z najdroższą na świecie istotą. Było dla mnie niedocieczoną zagadką, jak podchorąży zdołał przeprowadzić konia przez wszystkie przeszkody i pułapki naszego karkołomnego nocnego marszu.“(1)